Prokuratura bada finansowanie raportu o Polakach napisanego przy udziale AI

Postępowanie prowadzi Prokuratura Okręgowa w Warszawie. Śledczy przekazali informację o „zarejestrowaniu postępowania w sprawie nieprawidłowości związanych z finansowaniem rządowego raportu" i zaznaczyli, że na tym etapie trwają czynności sprawdzające.

Opracowanie powstało pod kierunkiem dr hab. Barbary Mróz-Gorgoń, pełnomocniczki rządu powołanej przez Donalda Tuska, i było firmowane przez think tank „Marka Polska". Fala krytyki ruszyła w czwartek: dokumentowi wytykano błędy rzeczowe — Katowice umieszczono w nim na północy — puste przypisy, a detektory treści wskazywały, że tekst wyszedł spod sztucznej inteligencji.

Sama autorka potwierdziła, że korzystała z AI. Tłumaczyła przy tym, że raport służył wewnętrznie w think tanku i nie powinien był trafić do sieci.

Osobną kwestią pozostają pieniądze. Na opracowanie miało pójść blisko 200 tys. zł z Ministerstwa Sportu i Turystyki, ale resort utrzymuje, że przedmiotem umowy były tylko badania, i zaprzeczył, by raport był nią objęty. Wiceminister sportu Piotr Borys, który jeszcze w listopadzie publicznie chwalił dokument, po wybuchu afery zapewnia: „Nie widziałem i nie czytałem tego raportu" oraz „Państwo za ten raport nie zapłaciło".

Sprawa szybko trafiła na scenę polityczną. Mariusz Błaszczak zapowiedział: „Prawo i Sprawiedliwość złoży zawiadomienie do CBA i prokuratury o zbadanie tej sprawy" — i takie zawiadomienia zostały następnie złożone. Anna Krupka na konferencji prasowej żądała odwołania pełnomocniczki: „Oczekujemy przede wszystkim błyskawicznej dymisji tej pani", zarzucając rządzącym partactwo. Sławomir Mentzen napisał na platformie X: „Przygotowaliśmy swój raport w AI. I wyobraźcie sobie, że nie kosztował 200 tysięcy złotych! :)".

Relacje rozchodzą się w dwóch miejscach. Kwota bywa podawana jako blisko 200 tys. zł albo wprost jako 200 tys. zł, przy czym część doniesień mówi wyłącznie o tym, ile dokument miał kosztować. Druga różnica dotyczy samej zapłaty: z jednej strony mowa o wyłożeniu tych środków przez ministerstwo, z drugiej — o tym, że państwo za raport nie zapłaciło, bo umowa dotyczyła czegoś innego.

W szerszym ujęciu spór wykracza poza jeden dokument i dotyka pytania, na jakich zasadach instytucje publiczne mogą sięgać po narzędzia generatywne i czy powinny to ujawniać. Warto pamiętać, że dopóki czynności sprawdzające trwają, nie ma rozstrzygnięcia, czy przy finansowaniu doszło do nieprawidłowości.