Miasta uczciły 87. rocznicę sowieckiej agresji na Polskę z 17 września 1939
W kolejnych miastach odbyły się uroczystości w 87. rocznicę wkroczenia Armii Czerwonej na wschodnie ziemie II Rzeczypospolitej. Hołd oddano poległym obrońcom i zesłańcom wywiezionym w głąb ZSRR. Ta sama data wiąże się też z pożegnaniem rosyjskich wojsk w 1993 roku.
Osiemdziesiąt siedem lat temu, 17 września 1939 roku, oddziały Armii Czerwonej przekroczyły wschodnią granicę Polski. Kraj od 1 września bronił się już przed Niemcami, więc uderzenie ze wschodu otwierało drugi front. Zajęte zostały m.in. Wilno, Grodno i Lwów. Podstawą operacji były tajne ustalenia dołączone do paktu Ribbentrop–Mołotow, dzielące Europę Środkowo-Wschodnią na strefy wpływów.
Formalnie wojny nie wypowiedziała żadna ze stron. W nocie wręczonej polskiemu ambasadorowi w Moskwie strona sowiecka przekonywała, że państwo polskie już nie funkcjonuje, a wkraczające wojska obejmą opieką Białorusinów i Ukraińców z kresowych województw. Mimo to w wielu punktach doszło do walk — opór stawiały straż graniczna, jednostki wojskowe, miejscami także ludność cywilna. Około 300 obrońców Grodna, a byli wśród nich kilkunastoletni chłopcy, najeźdźcy rozstrzelali.
Aresztowania ruszyły niemal natychmiast. Zatrzymywano przede wszystkim oficerów, policjantów, urzędników, sędziów czy harcerzy. Od 17 września 1939 r. do 22 czerwca 1941 r. w rękach Sowietów znalazło się ok. 150 tys. obywateli II RP. Mniej więcej co drugi trafił potem do łagrów, czyli obozów pracy przymusowej. Co najmniej 1,2 tys. osób usłyszało wyroki śmierci, a ponad 7,3 tys. zginęło w Zbrodni Katyńskiej.
W Tarnowie przy pomniku spotkali się mieszkańcy i władze miasta, a uczestnicy odśpiewali Hymn Sybiraków. Prezes Tarnowskiego Związku Sybiraków Jan Kita przypominał, jak wyglądały wywózki: na spakowanie dobytku NKWD dawało nieraz pół godziny, czasem tylko 10 lub 15 minut, a potem — jak mówił — „w tych wagonach nie było ogrzewania ani jedzenia". O znaczeniu rocznicy mówiła wiceprezydent Tarnowa Agnieszka Kawa.
W Głogowie starosta głogowski Michał Wnuk stwierdził: „W logice rosyjskiego imperializmu nie ma miejsca na wolną Polskę". Halina Fendorf z zarządu legnickiego oddziału Związku Sybiraków dodała: „Jesteśmy tutaj, by pokłonić się i oddać hołd tym wszystkim, którzy zginęli nie tylko we wrześniu 1939 roku, ale także rok później w Katyniu, Charkowie, Ostaszkowie, Miednoje oraz Białych Krematoriach, jak określano Sybir". Rocznicę uczczono również w Ostrołęce. Gdzie indziej program obejmował mszę w katedrze o 18:00 i uroczystości na Rotundzie o 19:00.
Warto pamiętać, że data ma jeszcze jeden wymiar: 17 września 1993 roku w Belwederze gen. Leonid Kowalow, dowódca Północnej Grupy Wojsk, zameldował prezydentowi Lechowi Wałęsie zakończenie wycofywania rosyjskich żołnierzy z Polski. Wybrano wtedy dzień 54. rocznicy sowieckiego ataku.